LapLuan.comLập Luận
Đọc lập luận trong tin tức và quảng cáo

Ảnh trước và sau trong quảng cáo: những gì hai khung hình không chứng minh được

Ảnh trước và sau thuyết phục vì ta tự điền phần ở giữa. Bảy biến số bị giấu trong hai khung hình, lời chứng thực đi kèm và các câu hỏi trước khi tin một kết quả biến đổi.

Vietnamese woman in her thirties looking into a bathroom mirror in soft morning light in Nha Trang, face blurred in reflection, plain towel on shoulder, shot from doorway

Ảnh trước và sau thuyết phục vì chúng để người xem tự điền phần ở giữa: giữa hai khung hình, ta mặc định chỉ có sản phẩm. Thực tế, khoảng giữa đó chứa thời gian, ánh sáng, góc chụp, trang điểm, chế độ ăn, cả việc chọn ra một người hiếm hoi trong số rất nhiều người đã thử. Hai tấm ảnh chứng minh được một người đã thay đổi; chúng không chứng minh được vì sao.

Ảnh trước sau xuất hiện trong quảng cáo giảm cân, mỹ phẩm, dịch vụ sửa nhà, khoá luyện chữ, cả dịch vụ dọn kho. Bài này tách phần lập luận mà hai tấm ảnh đang ngầm đưa ra, liệt kê các biến số thường bị giấu, bàn về lời chứng thực đi kèm, và đưa danh sách câu hỏi để bạn tự kiểm trước khi chi tiền.

Hai tấm ảnh đang ngầm nói gì

Đặt hai tấm ảnh cạnh nhau, quảng cáo không cần viết thêm chữ nào mà vẫn đưa ra một lập luận đầy đủ: "Người này trước đây như thế kia. Người này dùng sản phẩm. Bây giờ người này như thế này. Vậy sản phẩm làm nên thay đổi." Đây là dạng suy luận "sau đó, nên vì đó": chuyện B xảy ra sau chuyện A, nên A gây ra B.

Kiểu suy luận này không phải lúc nào cũng sai. Nhiều thay đổi đúng là do việc làm trước đó gây ra. Vấn đề là hai tấm ảnh không loại trừ được các nguyên nhân khác. Người trong ảnh có thể đã đổi chế độ ăn, tập thêm, ngủ đủ hơn, hoặc đơn giản là thời gian trôi qua và cơ thể tự hồi phục, như một đợt da nổi mụn rồi tự lặn.

Thêm nữa, hai tấm ảnh chỉ kể chuyện của một người. Ngay cả khi sản phẩm đúng là giúp người đó, ta vẫn không biết nó có giúp người thứ hai, thứ mười hay không. Một trường hợp nổi bật là một giai thoại, và giai thoại là loại bằng chứng yếu khi dùng để hứa cho số đông.

Nói gọn, ảnh trước sau trả lời câu "có thay đổi không". Câu bạn cần biết khi định mua là "sản phẩm này có làm mình thay đổi không, và bao nhiêu". Đó là hai câu hỏi khác nhau.

Bảy biến số hay bị giấu giữa hai khung hình

Mỗi biến số dưới đây có thể tự tạo ra khác biệt rõ rệt giữa hai tấm ảnh, ngay cả khi sản phẩm không làm gì cả.

Biến sốỞ ảnh trước thường thế nàoỞ ảnh sau thường thế nào
Ánh sángĐèn trần chiếu thẳng xuống, tạo bóng sâuÁnh sáng mềm từ phía trước, xoá nếp và vết
Góc chụpChụp từ trên xuống hoặc ngang bụngChụp ngang tầm mắt hoặc hơi từ dưới lên
Tư thếĐứng thả lỏng, vai chùngĐứng thẳng, hóp bụng, xoay nghiêng
Trang điểm, quần áoMặt mộc, áo rộngLớp nền nhẹ, áo vừa người màu tối
Thời gianKhông ghi ngàyKhông ghi ngày, có thể cách nhau rất lâu
Việc làm thêmKhông nhắcKhông nhắc người đó đã đổi ăn uống, tập luyện
Chỉnh sửa ảnhẢnh gốcCó thể đã làm mịn, chỉnh dáng

Biến số đáng nhớ nhất là biến số thứ tám không nằm trong bảng: việc chọn người. Nếu một trăm người dùng và chỉ người có thay đổi lớn nhất được chụp ảnh đăng lên, hai tấm ảnh đó đúng là thật, nhưng không đại diện cho ai khác. Dòng chữ nhỏ "kết quả có thể khác nhau ở mỗi người" chính là lời thừa nhận điều này.

Lời chứng thực đi kèm: thêm cảm xúc, không thêm bằng chứng

Ảnh trước sau hiếm khi đứng một mình. Bên dưới thường có một đoạn kể: "Em đã thử đủ cách mà không được, tới khi gặp sản phẩm này thì chỉ sau một tháng...". Đoạn kể làm hai tấm ảnh trở nên có hồn. Người xem thấy mình trong câu chuyện "đã thử đủ cách", và từ đó tin phần còn lại.

Về lập luận, lời chứng thực không thêm được thông tin nào mà ảnh chưa có. Nó vẫn là một trường hợp, vẫn không có nhóm so sánh, vẫn không loại trừ được các nguyên nhân khác. Điều nó thêm vào là cảm xúc và sự đồng cảm, hai thứ rất mạnh trong thuyết phục nhưng không thay được bằng chứng.

Một chi tiết đáng chú ý là cụm "đã thử đủ cách mà không được". Câu này vô tình nêu ra một lời giải thích khác: người đó đang cố thay đổi trong một thời gian dài, có thể nhiều thói quen tốt đã tích luỹ và bắt đầu cho kết quả đúng lúc dùng sản phẩm mới. Sản phẩm cuối cùng trong một chuỗi nỗ lực thường nhận hết công.

Bạn không cần nghi ngờ người viết lời chứng thực là nói dối. Nhiều người kể thật lòng điều họ tin. Điều cần làm chỉ là tách cảm giác "câu chuyện này chạm tới mình" ra khỏi câu hỏi "câu chuyện này có cho biết sản phẩm hiệu quả với người khác không".

Tình huống: dịch vụ chống thấm qua nhóm cư dân ở Khánh Hoà

Anh Tuấn thấy trong nhóm cư dân một bài đăng của đội chống thấm: ảnh trước là trần nhà loang lổ vết ố, ảnh sau là trần trắng tinh. Lời kèm: "Xử lý dứt điểm, bảo hành trọn đời."

Anh Tuấn nhắn hỏi: "Anh ơi, ảnh sau chụp bao lâu sau khi làm vậy anh? Qua mùa mưa chưa?"

Thợ trả lời: "Chụp ngay khi xong em ạ, sơn lại là đẹp vậy đó."

Anh Tuấn: "Dạ, em hỏi vậy vì trần nhà em sơn lại thì cũng trắng, mà cái em cần là mưa không thấm lại. Anh có nhà nào làm từ năm ngoái, qua mùa mưa rồi mà em xem được không? Với bảo hành trọn đời là bảo hành phần gì, ghi giấy không anh?"

Thợ: "Có chứ em, để anh hỏi chủ nhà ở khu bên kia cho em qua coi."

Ảnh trước sau trong tình huống này đúng là thật, nhưng nó đo sai thứ. Lớp sơn mới che vết ố là chuyện trong ngày; chống thấm có hiệu quả hay không phải đo qua thời gian và qua trận mưa. Anh Tuấn hỏi đúng hai thứ ảnh không cho thấy: thời điểm chụp và điều kiện thử. Câu hỏi thứ hai về giấy bảo hành chuyển lời hứa miệng thành điều kiểm được.

Câu hỏi trước khi tin một kết quả biến đổi

Áp dụng được cho ảnh giảm cân, làm đẹp, sửa chữa, cả trang trí nhà cửa hay luyện chữ. Bạn không cần hỏi hết, chỉ cần vài câu khớp với món hàng:

  • Hai tấm ảnh chụp cách nhau bao lâu, và ảnh sau chụp ngay hay sau một thời gian dùng?
  • Ánh sáng, góc chụp, tư thế, trang phục có giống nhau giữa hai ảnh không?
  • Ngoài sản phẩm, người trong ảnh có thay đổi gì khác trong thời gian đó?
  • Đây là kết quả của một người hay có ảnh của nhiều người, kể cả người thay đổi ít?
  • Kết quả có giữ được qua thời gian không, có ảnh chụp lần ba sau vài tháng không?
  • Thứ được chụp có phải thứ mình thật sự cần, hay chỉ là phần bề ngoài dễ thay đổi?
  • Nếu không có hai tấm ảnh, phần chữ của quảng cáo còn đưa ra bằng chứng gì?

Câu cuối là phép thử hay. Hãy tưởng tượng che hai tấm ảnh đi và đọc phần còn lại. Nếu phần còn lại chỉ là lời hứa và lời kể, thì toàn bộ sức thuyết phục đến từ hai khung hình mà bạn vừa thấy là yếu. Ngược lại, nếu quảng cáo có nói về cách đo, thời gian theo dõi, cả người không đạt kết quả, ảnh trước sau chỉ là phần minh hoạ cho một lập luận đã có chân.

Những chỗ người xem hay suy luận sai

Nghĩ rằng ảnh thật thì kết luận cũng đúng. Ảnh không qua chỉnh sửa vẫn có thể dẫn tới kết luận sai, vì cái sai nằm ở bước suy ra nguyên nhân, không nằm ở tấm ảnh. Kiểm ảnh có bị sửa hay không chỉ là một nửa việc.

Tự đặt mình vào chỗ người trong ảnh. Người trong ảnh có tuổi, cơ địa, nếp sinh hoạt, ngôi nhà, điều kiện khác bạn. Kết quả của họ là kết quả với điều kiện của họ. Câu "người ta làm được thì mình cũng được" bỏ qua toàn bộ khác biệt đó.

Đếm số bộ ảnh thay cho số người dùng. Mười bộ ảnh đẹp nghe nhiều, nhưng nếu đó là mười người trong vài nghìn người dùng, nó cho biết rất ít về khả năng thành công của một người bất kỳ.

Coi ảnh trước sau của dịch vụ giống ảnh của sản phẩm. Với dịch vụ như sửa nhà, chăm sóc da tại cơ sở, kết quả phụ thuộc tay nghề người làm hôm đó. Bộ ảnh đẹp của một thợ giỏi không bảo đảm người được cử tới nhà bạn làm giống vậy.

Bác bỏ mọi ảnh trước sau. Phản ứng ngược cũng là lỗi. Ảnh trước sau có ích như một minh hoạ về loại thay đổi có thể đạt được. Chỉ không nên coi nó là lời hứa cho riêng mình.

Khi bạn tự chụp ảnh trước và sau để theo dõi chính mình

Ảnh trước sau vẫn là công cụ tốt nếu bạn dùng cho bản thân, miễn là chụp sao cho hai khung hình so được với nhau. Cách làm này cũng giúp bạn hiểu vì sao ảnh quảng cáo dễ đánh lừa.

  1. Chọn một chỗ đứng cố định trong nhà, đánh dấu vị trí chân trên sàn.
  2. Chụp cùng giờ trong ngày, cùng nguồn sáng, tắt đèn phụ nếu có.
  3. Đặt điện thoại ở cùng độ cao và khoảng cách, tốt nhất là kê lên một chồng sách hoặc kệ cố định.
  4. Mặc cùng loại trang phục, giữ cùng tư thế, không hóp bụng hay xoay người.
  5. Ghi ngày chụp và những thay đổi khác đã làm trong khoảng giữa: ăn uống, giờ ngủ, việc tập.
  6. So ảnh sau ít nhất vài tuần, và chụp thêm một lần nữa sau đó để xem thay đổi có giữ được không.

Khi tự làm một lần, bạn sẽ thấy chỉ riêng việc đổi đèn hoặc đứng thẳng lưng đã khiến ảnh khác đi rất nhiều. Trải nghiệm đó là cách học nhanh nhất để không bị một cặp ảnh quảng cáo thuyết phục quá mức.

Câu hỏi thường gặp

Ảnh trước và sau có phải đều là ảnh giả?

Không. Nhiều ảnh là thật. Vấn đề là ảnh thật vẫn không chứng minh sản phẩm gây ra thay đổi, vì ánh sáng, góc chụp, thời gian và các thay đổi khác của người trong ảnh đều có thể tạo ra khác biệt.

Dòng kết quả có thể khác nhau ở mỗi người nghĩa là gì?

Đó là lời thừa nhận rằng người trong ảnh không đại diện cho người dùng nói chung. Kết quả được đăng thường là kết quả nổi bật nhất, không phải kết quả bạn nên chờ đợi.

Lời chứng thực của người thật có giá trị không?

Có giá trị như một trải nghiệm cá nhân, cho biết có người thấy hài lòng. Nhưng nó không cho biết bao nhiêu người khác cũng vậy, và không loại trừ được các nguyên nhân khác gây ra thay đổi.

Làm sao nhận ra ảnh đã chỉnh sửa?

Để ý đường viền nền bị cong quanh cơ thể, da mịn bất thường, bóng đổ không khớp nguồn sáng. Tuy vậy, không cần chứng minh ảnh bị sửa; chỉ cần nhận ra ảnh thật cũng chưa đủ làm bằng chứng.

Với dịch vụ sửa chữa, ảnh trước sau nên xem thế nào?

Hỏi ảnh sau chụp lúc nào, đã qua điều kiện thử thật chưa, ví dụ qua mùa mưa với chống thấm. Đề nghị xem công trình đã làm lâu và hỏi bảo hành ghi trên giấy những gì.

Có nên tin ảnh trước sau do bạn bè đăng?

Bạn bè ít có động cơ dàn dựng, nhưng các biến số như ánh sáng, thời gian và việc thay đổi thói quen vẫn có. Hỏi họ đã làm thêm những gì trong thời gian đó sẽ cho bạn bức tranh đầy đủ hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138