LapLuan.comLập Luận
Số liệu và biểu đồ đánh lừa

"9 trên 10 người dùng hài lòng": năm câu hỏi trước khi tin lời quảng cáo này

Con số "9 trên 10 hài lòng" có thể đến từ 10 người dùng thử, từ thang điểm được gộp, hay chỉ người còn dùng. Năm câu hỏi giúp đọc đúng lời quảng cáo này.

Elderly woman at an indoor trade fair booth in Da Lat holding a plain unmarked kitchen pot, salesperson beside her out of focus, soft warm light

"9 trên 10 người dùng hài lòng" là một kết quả khảo sát, nên nó chỉ đáng tin bằng cách khảo sát được làm. Có thể đó là chín trên mười người dùng thử, chỉ tính người còn dùng sau một tháng, gộp cả "khá hài lòng" vào, hoặc do chính người bán tự hỏi. Trước khi để con số này quyết định thay mình, hãy hỏi năm câu: ai được hỏi, bao nhiêu người, hỏi lúc nào, hỏi câu gì và ai làm khảo sát.

Bài này đi qua cách một con số kiểu này thường được làm ra, chuyện "hài lòng" được định nghĩa và gộp thế nào, năm câu hỏi kiểm, một tình huống ở hội chợ, và vì sao "hài lòng" chưa phải là "hiệu quả". Tình huống và con số đều là giả định; bài không nhắm tới sản phẩm hay thương hiệu cụ thể nào.

Con số này thường được làm ra như thế nào

Một con số "9 trên 10" trong quảng cáo thường đi qua một chuỗi bước, mỗi bước là một lựa chọn có thể đẩy kết quả lên. Đầu tiên là chọn người hỏi: người đã mua, người được tặng mẫu dùng thử, thành viên câu lạc bộ khách hàng thân thiết, hoặc người tình nguyện tham gia. Nhóm nào trong số này cũng đã có thiện cảm sẵn với sản phẩm hơn người ngoài.

Tiếp theo là chọn lúc hỏi. Hỏi ngay sau khi nhận hàng, lúc hộp còn mới và quà tặng kèm còn trên tay, cho kết quả khác với hỏi sau ba tháng sử dụng. Rồi đến chọn câu hỏi và thang điểm, phần sẽ nói kỹ ở mục sau. Cuối cùng là chọn cách báo cáo: nếu có vài đợt khảo sát, đợt đẹp nhất được đưa lên quảng cáo.

Không bước nào trong số này bắt buộc là gian dối. Hỏi người đã mua là hợp lý nếu muốn biết người mua nghĩ gì. Nhưng khi kết quả được in thành "9 trên 10 người dùng hài lòng" mà không kèm điều kiện, người đọc tự hiểu là chín trên mười người nói chung, ai mua cũng sẽ hài lòng. Khoảng cách giữa điều được đo và điều người đọc hiểu chính là chỗ con số đánh lừa. Người bán không cần nói sai chữ nào; họ chỉ cần bỏ bớt điều kiện.

Hài lòng nghĩa là gì: thang điểm và cách gộp

Phiếu khảo sát thường dùng thang năm mức: rất không hài lòng, không hài lòng, bình thường, khá hài lòng, rất hài lòng. Khi báo cáo "hài lòng", người làm có thể chỉ tính "rất hài lòng", hoặc gộp cả "khá hài lòng". Giả định 100 người trả lời: 30 rất hài lòng, 60 khá hài lòng, 8 bình thường, 2 không hài lòng. Gộp hai mức trên ra "90% hài lòng"; chỉ tính mức cao nhất thì là 30%. Cả hai đều có thể ghi vào quảng cáo, nhưng chỉ một con số được chọn.

Câu hỏi cũng quan trọng. "Bạn có hài lòng với sản phẩm không?" khác với "Bạn có giới thiệu sản phẩm này cho người thân không?" hay "Bạn có mua lại không?". Câu đầu dễ nhận câu trả lời lịch sự; hai câu sau buộc người trả lời cam kết hơn, nên thường cho tỷ lệ thấp hơn và sát hành vi thật hơn.

Cuối cùng là phương án trả lời. Phiếu chỉ có "hài lòng" và "chưa hài lòng", không có "bình thường", sẽ đẩy những người thấy tạm được về phía hài lòng, vì nói "chưa hài lòng" nghe như phàn nàn. Khi đọc một con số hài lòng, hãy hỏi phiếu có mấy mức và con số đang gộp những mức nào.

Năm câu hỏi trước khi tin

Ai được hỏi? Người mua thật, người dùng thử miễn phí, hay thành viên được mời? Người không phải trả tiền thường dễ tính hơn người đã bỏ tiền. Người đã bỏ dùng hay trả hàng có còn nằm trong danh sách được hỏi không?

Bao nhiêu người? "9 trên 10" có thể đúng nghĩa là chín người trên mười người. Với mẫu nhỏ như vậy, chỉ một hai người đổi ý là tỷ lệ thay đổi rất nhiều.

Hỏi lúc nào? Ngay khi nhận hàng hay sau một thời gian dùng đủ để thấy kết quả? Với sản phẩm cần thời gian mới biết tốt xấu, như nồi chảo, đồ dưỡng da hay khoá học, hỏi sớm gần như không nói được gì.

Hỏi câu gì, thang mấy mức, gộp mức nào? Hỏi "có hài lòng không" hay "có mua lại không"? "Hài lòng" gồm những mức nào, có mức "bình thường" cho người thấy tạm được không? Hai câu này quyết định con số sẽ cao hay thấp nhiều hơn chính sản phẩm.

Ai làm khảo sát và ai trả tiền? Người bán tự hỏi khách của mình khác với một bên độc lập hỏi người mua ngẫu nhiên. Bên có lợi khi con số đẹp có nhiều lựa chọn để làm nó đẹp, dù không cần nói dối.

Tình huống: gian hàng nồi ở một hội chợ tại Lâm Đồng

Giả định bà Sáu đi hội chợ hàng tiêu dùng ở Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, dừng ở gian hàng bán bộ nồi chống dính. Biển giới thiệu ghi "9 trên 10 người dùng hài lòng", nhân viên nhắc lại con số này và nói giá hội chợ chỉ có trong hôm nay.

Cô con gái đi cùng hỏi: "Em ơi, chín trên mười là hỏi bao nhiêu người, hỏi sau bao lâu dùng vậy em?" Nhân viên nói đó là khảo sát của công ty với khách mua trong đợt ra mắt, hỏi sau một tuần. Cô hỏi tiếp: "Sau một năm lớp chống dính còn tốt không, có số nào không em?" Nhân viên không có.

Cô giải thích với mẹ: một tuần thì nồi nào cũng còn mới, câu hỏi cần là lớp chống dính bền bao lâu, mà con số kia không trả lời. Hai mẹ con cảm ơn rồi không mua ngay, dù giá hội chợ rẻ hơn ngoài cửa hàng. Họ chụp lại thông tin sản phẩm, về hỏi hàng xóm đã dùng nồi tương tự lâu năm, và so với thời gian bảo hành mà hãng cam kết bằng giấy.

Để ý rằng cô con gái không nói "con số này là giả". Cô chỉ hỏi những chi tiết làm nên con số, và khi chi tiết cho thấy nó không trả lời đúng câu hỏi của mình, cô tìm thông tin khác phù hợp hơn: thời gian bảo hành là cam kết có ràng buộc, còn tỷ lệ hài lòng sau một tuần thì không.

Đọc câu quảng cáo theo từng lớp chữ

Tách câu "9 trên 10 người dùng hài lòng" thành từng phần, mỗi phần là một chỗ có thể được chọn sao cho đẹp.

Phần chữCó thể đang cheThông tin bạn cần
"9 trên 10"Mẫu rất nhỏ, hoặc đợt khảo sát đẹp nhất trong nhiều đợtTổng số người trả lời, số đợt khảo sát
"người dùng"Chỉ người dùng thử miễn phí, người còn dùng, khách thân thiếtCách chọn người, người bỏ dùng có được hỏi không
"hài lòng"Gộp "khá" với "rất", phiếu không có mức "bình thường"Thang điểm và mức được gộp
(không ghi thời điểm)Hỏi ngay khi nhận hàngHỏi sau bao lâu sử dụng
(không ghi người làm)Bên bán tự hỏiAi thực hiện, ai trả chi phí

Bạn hiếm khi lấy được đủ năm thông tin này tại quầy. Nhưng chỉ cần thiếu ba trong năm, hãy coi con số như một lời giới thiệu chứ không phải bằng chứng, và tìm thứ khác để quyết định.

Thứ đáng tin hơn tỷ lệ hài lòng

Hài lòng là cảm nhận lúc được hỏi, không phải kết quả sử dụng. Khi cần quyết định mua, những thông tin sau thường cho bạn nhiều hơn.

  • Cam kết có ràng buộc: thời gian bảo hành, chính sách đổi trả bằng văn bản. Người bán phải chịu chi phí nếu sản phẩm kém, nên đó là tín hiệu thật.
  • Hành vi thay vì lời nói: tỷ lệ mua lại, tỷ lệ trả hàng. Người ta dễ trả lời hài lòng cho lịch sự, nhưng hiếm khi mua lại thứ mình không thích.
  • Trải nghiệm dài hạn của người quen: một hai người hàng xóm đã dùng một năm cho thông tin về độ bền mà khảo sát một tuần không có.
  • Thông số kiểm được: chất liệu, kích thước, công suất, những thứ bạn so được giữa các lựa chọn.
  • Phàn nàn cụ thể: khi đọc nhận xét, những lời chê có chi tiết thường cho thông tin nhiều hơn lời khen chung chung.

Câu tự soát trước khi mua: "Nếu bỏ con số 9 trên 10 đi, mình còn lý do gì để chọn sản phẩm này?" Nếu còn, con số chỉ là phần thêm. Nếu không, bạn đang mua bằng một con số mà mình chưa biết được làm ra thế nào.

Tự làm phép thử: con số này sống sót được bao nhiêu điều kiện

Một cách gọn để cân một lời quảng cáo kiểu này là tưởng tượng nó phải đi qua từng điều kiện khắt khe hơn, rồi đoán xem con số còn lại bao nhiêu. Bạn không cần số thật, chỉ cần thấy hướng đi của con số.

Bắt đầu với "9 trên 10 hài lòng". Nếu chỉ tính "rất hài lòng" thay vì gộp hai mức, con số chắc chắn giảm. Nếu hỏi sau sáu tháng thay vì sau một tuần, nhiều khả năng giảm tiếp, vì những trục trặc cần thời gian mới lộ ra. Nếu tính cả người đã trả hàng hoặc bỏ dùng, lại giảm thêm. Nếu đổi câu hỏi thành "có mua lại không", giảm nữa. Sau bốn bước, con số còn lại có thể vẫn khá cao, và đó là dấu hiệu tốt cho sản phẩm; hoặc nó có thể rơi xuống mức bình thường của mọi sản phẩm cùng loại.

Bạn không biết chính xác con số cuối là bao nhiêu, và cũng không cần biết. Phép thử này giúp bạn hiểu rằng "9 trên 10" là mức trần trong điều kiện thuận lợi nhất, chứ không phải điều sẽ xảy ra với bạn. Từ đó, bạn sẽ đặt con số này đúng chỗ của nó: một lời giới thiệu có ích, không phải lời bảo đảm.

Câu hỏi thường gặp

Con số "9 trên 10 người dùng hài lòng" có phải là giả không?

Thường không giả, nhưng nó chỉ đúng với điều kiện khảo sát cụ thể: ai được hỏi, bao nhiêu người, hỏi lúc nào, hài lòng gộp những mức nào. Thiếu các điều kiện đó, bạn không biết nó nói gì về trường hợp của mình.

Vì sao tỷ lệ hài lòng thường rất cao?

Vì người được hỏi thường là người đã mua hoặc được tặng, câu hỏi dễ nhận câu trả lời lịch sự, và các mức "khá" với "rất" hài lòng hay được gộp lại. Mỗi lựa chọn hợp lý một chút cộng lại thành con số rất đẹp.

Hài lòng và hiệu quả khác nhau thế nào?

Hài lòng là cảm nhận của người dùng tại lúc được hỏi; hiệu quả là sản phẩm có làm được điều nó hứa hay không, thường cần thời gian và cách đo khác. Một người có thể hài lòng vì bao bì đẹp mà sản phẩm chưa kịp cho kết quả gì.

Hỏi nhân viên bán hàng về con số này thế nào cho lịch sự?

Hỏi về cách làm khảo sát thay vì nghi ngờ con số: "Em ơi, cái này hỏi bao nhiêu người, hỏi sau bao lâu dùng vậy em?" Nếu nhân viên không biết, đó cũng là thông tin hữu ích cho bạn.

Ngoài tỷ lệ hài lòng nên dựa vào gì để chọn mua?

Dựa vào cam kết có ràng buộc như bảo hành và đổi trả, thông số so sánh được, trải nghiệm dài hạn của người quen, và các lời chê có chi tiết. Những thứ này khó tô vẽ hơn một con số khảo sát.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138